W dniu 01.07.2009 Rada Miasta zaktualizowała „Lokalną strategię rozwiązywania problemów społecznych dla Miasta Konina na lata 2006 - 2015, w części dotyczącej programów pomocy społecznej, profilaktyki, rozwiązywania problemów alkoholowych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka” Treść dokumentu przedstawiamy poniżej.

5. 7. BEZROBOCIE PRZYCZYNĄ WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO-PRZECIWDZIAŁANIE ZJAWISKU BEZROBOCI

I. DIAGNOZA PROBLEMU BEZROBOCIA W KONINIE

Zjawisko bezrobocia w Polsce stanowi nie tylko zagadnienie teoretyczne, ale głównie problem natury praktycznej. Dzieje się tak, ponieważ nie można łagodzić jego skutków, czy zmniejszać jego poziomu, bez dokładnego zdefiniowania zjawiska bezrobocia.

Bezrobocie stanowi jeden z najtrudniejszych problemów społeczno-gospodarczych.  Jest zjawiskiem społecznym polegającym na tym, że część ludzi zdolnych do pracy i deklarujących chęć jej podjęcia nie znajduje faktycznego zatrudnienia z różnych powodów.

Pod pojęciem bezrobotnego można rozumieć osobę niezatrudnioną, nie prowadzącą działalności gospodarczej i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia (w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy).

Rodzaje bezrobocia:

• Bezrobocie strukturalne – mówimy o nim wtedy, gdy występuje niedopasowanie struktury podaży pracy i popytu na pracę ze względu na posiadane kwalifikacje, wykształcenie, zawód czy miejsce zamieszkania. Wynika ono z niedopasowania kwalifikacji pracowników do nowej technologii i braku kompetencji, trudności w dostosowaniu się do zmian systemu produkcyjnego. Ten rodzaj bezrobocia może mieć charakter dosyć trwały, ponieważ jego likwidacja wymaga zazwyczaj zmiany zawodu, kwalifikacji czy też miejsca zamieszkania.
• Bezrobocie frykcyjne – związane z naturalną płynnością siły roboczej, możliwą dzięki pełnej swobodzie zmiany miejsca pracy i wyboru stanowiska pracy. W dynamicznie rozwijającej się gospodarce często pojawiają się niedopasowania między wolnymi miejscami pracy, napływem i odpływem siły roboczej z rynku pracy oraz zmianie miejsc pracy przez pracowników. Rezultatem tych procesów jest to, że występuje pewna liczba wolnych miejsc pracy i osób bezrobotnych. Jest to spowodowane niedostatecznie szybkim przepływem informacji między pracodawcami a pracownikami, zatem musi upłynąć czas zanim bezrobotni znajdą czekające na nich miejsca pracy. Decyzje o zwolnieniu z pracy w celu znalezienia innego zajęcia podejmują sami pracownicy, a czas poszukiwania nowej pracy jest stosunkowo krótki, bowiem wynosi mniej niż 3 miesiące.
• Bezrobocie długookresowe – dotyczy osób, które pozostają bez pracy od 6 do 12 miesięcy. Może przekształcić się w bezrobocie długotrwałe, bowiem czym dłuższa przerwa w pracy, tym maleją szanse na ponowne jej uzyskanie. Rosnące wymagania pracodawców, zmiany technik i organizacji pracy, konieczność uzupełnienia kwalifikacji lub w ogóle zmiany zawodu nie sprzyjają skracaniu okresu pozostawania bez pracy. Dłuższe pozostawanie bez pracy powoduje, że ewentualni kandydaci stają się, ze względu na dezaktualizację swoich wiadomości i doświadczeń, mało interesujący dla pracodawców.
• Bezrobocie długotrwałe (chroniczne) – trwa znacznie dłużej niż 12 miesięcy. Spowodowane jest podobnymi przyczynami co bezrobocie długookresowe.
• Bezrobocie ukryte – rozumiane jako bezrobocie wśród zatrudnionych. Dotyczy ludzi nie ujętych w statystykach bezrobocia, ponieważ nie rejestrują się w urzędach pracy. Osoby te posiadają dochód, ale nie mają zawartego stosunku ubezpieczeniowego.
• Bezrobocie cykliczne – powstaje na skutek spadku zagregowanego popytu w gospodarce. W czasie kiedy występuje zapotrzebowanie na wytwarzane produkty, nie ma problemów z miejscami pracy. Kiedy jednak zapotrzebowanie to maleje zaczynają się problemy z pracą. Producenci w celu zmniejszenia kosztów produkcji zwalniają pracowników.
• Bezrobocie z wyboru – pojawia się w niektórych krajach, gdzie wysokość zasiłków przyznawanych bezrobotnym jest na tyle wysoka, aby zrekompensować utratę stałego zarobku i tym samym stworzyć zachętę do pozostawania zawodowo bezczynnym.

Nie ulega  wątpliwości, że w każdej kulturze to, co nazywamy pracą jest wartością zajmującą wysoką pozycję w hierarchii wartości. Liczne badania potwierdzają jak dramatyczne i złożone są konsekwencje długotrwałego braku pracy. Jako pierwsze są odczuwalne skutki natury ekonomicznej - utrata źródła utrzymania, idące za tym zubożanie, ale w dalszej perspektywie pojawia się cała masa problemów natury społecznej i psychologicznej. Długotrwały brak pracy powoduje: bezradność, fatalizm, zmniejsza motywację, umiejętności samodzielnego poszukiwania pracy, wpływa negatywnie na stan zdrowia, popycha do uzależnień, dezintegruje rodzinę, niejednokrotnie prowadzi do jej rozpadu,  w skrajnych przypadkach prowadzi do zaburzeń psychicznych, depresji. Człowiek znajdujący się  w takiej sytuacji nie jest w stanie sam dokonać jej zmiany. Niezbędna w takiej sytuacji jest indywidualna praca z bezrobotnym (poradnictwo, terapia, wsparcie), zaliczana do tak zwanych miękkich form przeciwdziałania bezrobociu, wymaga dużo czasu, ale mimo to na całym świecie jest coraz powszechniej stosowana.

Liczba osób bezrobotnych w mieście Koninie w latach 2004-2008

Tabela 1

Źródło: Dane statystyczne Powiatowego Urzędu Pracy w Koninie

Z danych tych  wynika, iż w ostatnich latach systematycznie zmniejszała się liczba osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Koninie. Na przełomie ostatnich 5 lat najmniejsza stopa bezrobocia była w roku 2008 i wynosiła 8,5 %.

 Zależność pomiędzy poziomem wykształcenia, wiekiem i płcią, a liczbą osób bezrobotnych (stan na dzień 31.12.2008 r.)         

Tabela 2

Tabela 3

Źródło: Dane statystyczne Powiatowego Urzędu Pracy w Koninie

Tabela 4

Dane zawarte w tabelach wskazują, iż zarówno wykształcenie, jak i wiek i płeć różnicują sytuację bezrobotnego na rynku pracy. Wśród osób bezrobotnych dominują osoby z wykształceniem podstawowym oraz średnim zawodowym i policealnym. W najmniejszym stopniu zjawisko bezrobocia dotyka osoby z wykształceniem wyższym. Dominującą grupę bezrobotnych w mieście Koninie stanowią osoby w wieku od 25 do 34 lat, najmniej zjawisko bezrobocia dotyka osoby po 55 roku życia. Znaczący jest również fakt, iż przeważającą grupę osób bezrobotnych stanowią kobiety.

Długotrwały okres pozostawania bez pracy powoduje znaczne pogorszenie sytuacji materialnej osoby bezrobotnej i jej rodziny. W konsekwencji powoduje konieczność ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wynika z danych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie bezrobocie stanowi główną przyczynę przyznawania pomocy. Zjawisko bezrobocia często powiązane jest również z innymi problemami, takimi jak alkoholizm, przemoc domowa, problemy opiekuńczo-wychowawcze z dziećmi.

Poniższe tabele i wykresy obrazują liczbę rodzin objętych pomocą Ośrodka w poszczególnych latach oraz liczbę osób bezrobotnych korzystających ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.

          Ogólna liczba rodzin i osób korzystających z pomocy Miejskiego Ośrodka  Pomocy Rodzinie w Koninie w latach 2004-2008 na podstawie ustawy o pomocy społecznej

Tabela 5

Źródło: Opracowania własne Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie

Analizując dane z poprzednich lat można stwierdzić, iż największa liczba świadczeniobiorców pomocy społecznej w Koninie była w roku 2006. Jednakże od roku 2007 stopniowo malała. Można przypuszczać, iż wynikało to ze zmniejszającej się stopy bezrobocia w Koninie oraz licznych wyjazdów mieszkańców w celach zarobkowych poza granice miasta i kraju.

Problemy powodujące korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej przez mieszkańców     

 Tabela 6

Źródło: Opracowania własne Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie (dane za 2008 r.)

Jak wynika z powyższych danych głównym powodem zgłaszania się po pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie jest bezrobocie. Jest to zjawisko współzależne od innych i prowadzące często do powstawania innych problemów, np. ubóstwa, alkoholizmu, a także zakłócające prawidłowe funkcjonowanie rodziny.

Liczba rodzin korzystających z powodu bezrobocia z pomocy społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie w latach 2004-2008

  Tabela 7

Źródło: Opracowania własne Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie

*       procent ustalono w stosunku do ogólnej liczby osób w rodzinie korzystających z pomocy w poszczególnych latach uwzględnionych w tabeli nr 5

II.  Analiza SWOT

Według definicji Analiza SWOT identyfikuje oraz ocenia mocne i słabe strony społeczności oraz przyszłe szanse i zagrożenia wynikające z wpływu otoczenia i zmian w nim zachodzących.

Działania mające na celu przeciwdziałanie bezrobociu stanowią jeden z priorytetów polityki Konina. W zakresie pomocy społecznej miasto dokłada wszelkich starań by pomagać osobom potrzebującym wsparcia.  Ośrodek wspierając najuboższe rodziny realizuje od kilku lat szereg programów i projektów mających na celu poprawę warunków życia osób bezrobotnych i ich rodzin. W bieżącym roku w Klubie Integracji Społecznej realizowane są dwa programy. Pierwszy z nich: “Program zajęć dla osób bezrobotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym uczestniczących w zajęciach w Klubie Integracji Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie w okresie lipiec 2008-grudzień 2010” ma na celu odbudowanie zdolności do samodzielnego świadczenia pracy na rynku pracy oraz uczestnictwa w życiu społeczności lokalnej osób bezrobotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym poprzez aktywne uczestnictwo i ukończenie cyklu zajęć w Klubie Integracji Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie. Powyższy program skierowany jest, jak już wspomniano, dla osób długotrwale bezrobotnych ze szczególnym uwzględnieniem bezdomnych mieszkańców naszego miasta, których atrakcyjność na rynku pracy z różnorodnych złożonych powodów jest obniżona. Równolegle z powyższym programem realizowany jest “Program zajęć dla kobiet dotkniętych problemem przemocy domowej realizowany w Klubie Integracji Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie w okresie lipiec 2008 – grudzień 2010”. Program ma na celu odbudowanie zdolności do prawidłowego pełnienia ról społecznych i reagowania na zaburzenia funkcji rodziny oraz pogłębienie kompetencji interpersonalnych kobiet dotkniętych problemem przemocy domowej. W bieżącym roku Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie po raz drugi realizuje projekt “Wykorzystaj swoją szansę!” współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Celem głównym projektu jest zwiększenie aktywności zawodowej osób pozostających bez zatrudnienia będących Klientami pomocy społecznej. Jednym z zadań projektu jest aktywna integracja. Podejmowane są wszelkie starania aby ograniczać okoliczności sprzyjające pojawianiu się lub utrwalaniu zjawiska bezrobocia. Warto zauważyć, iż problem bezrobocia jest stale obecny w każdym społeczeństwie, musimy więc wszyscy wspólnie przeciwdziałać temu zjawisku, podejmując próby jego zwalczania. Wymaga to dużych nakładów pracy i środków materialnych, które jednak mogą przyczynić się do pokonania lub ograniczenia jednego z najbardziej znaczących składników warunkujących patologię życia społecznego.

2.6.REINTEGRACJA OSÓB BEZROBOTNYCH I ZAGROŻONYCH WYKLUCZENIEM SPOŁECZNYM-PRZECIWDZIAŁANIE BEZROBOCIU I WYKLUCZENIU SPOŁECZNEMU.  CELE I ZADANIA STRATEGICZNE NA LATA 2009-2015

CELE I ZADANIA

CEL GŁÓWNY:

Odbudowanie i podtrzymanie zdolności do samodzielnego świadczenia pracy na rynku pracy oraz uczestnictwa w życiu społeczności lokalnej osób bezrobotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym.

CELE SZCZEGÓŁOWE:

CEL I. Diagnoza środowiska osób bezrobotnych na terenie miasta Konina - zbadanie problemów oraz oczekiwań i potrzeb.

Zadania:

1.1.     Zebranie informacji o osobach bezrobotnych i ich sytuacji poprzez badania ankietowe i wywiady środowiskowe

1.2.     Opracowanie mapy zdiagnozowanych problemów Klientów pomocy społecznej z terenu Konina.

CEL II. Działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie na rzecz osób bezrobotnych.

Zadania:

2.1.  Praca socjalna z osobami pozostającymi bez zatrudnienia skierowana na:

•                 motywowanie osób bezrobotnych do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, aktywnego poszukiwania pracy,

•                 uczestnictwa w szkoleniach i kursach organizowanych przez Ośrodek, Powiatowy Urząd Pracy oraz inne podmioty,

•                 motywowanie do podjęcia terapii uzależnień,

•                 budowanie pozytywnego myślenia, zwiększenie motywacji, wiary we własne możliwości

2.2.       Pomoc finansowa i rzeczowa dla osób bezrobotnych i ich rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

2.3.       Opracowywanie i realizacja programów nakierowanych na pomoc osobom bezrobotnym.

2.4.       Pozyskanie środków finansowych z Unii Europejskiej oraz z innych źródeł na realizację programów dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

CEL III. Reintegracja społeczna i zawodowa osób bezrobotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym realizowana w Klubie Integracji Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Koninie.

Zadania:

3.1.         Działania o charakterze terapeutycznym zmierzające do złagodzenia psychologicznych skutków bezrobocia i towarzyszących mu problemów, a dalej zmotywowanie do aktywnego poszukiwania pracy poprzez:

• budowanie pozytywnego myślenia, zwiększenie motywacji,
• wzmacnianie wiary we własne możliwości, pozytywnej samooceny,
• przełamanie stereotypów,
• poznanie własnych predyspozycji i mocnych stron,
• poznanie technik radzenia sobie ze stresem (w tym radzenia sobie z cyklicznym bezrobociem)

3.2.       Działania edukacyjno-pomocowe, w tym: organizowanie warsztatów i szkoleń np. przygotowanie zawodowe, autoprezentacja, tworzenie firm, warsztaty komputerowe, językowe.

3.3.       Poradnictwo prawno-administracyjne, w tym pomoc oraz porady w zakresie sporządzania i kierowania pism, wniosków, pomoc w rozwiązywaniu problemów socjalnych, mieszkaniowych, indywidualne porady prawne.

3.4.       Działania o charakterze socjalnym mające na celu indywidualną pomoc w rozwiązywaniu trudnych, konfliktowych sytuacji rodzinnych uczestników klubu.

3.5.       Wyposażenie uczestników zajęć Klubu Integracji Społecznej w umiejętności samodzielnego, aktywnego poszukiwania pracy i promowania własnej osoby.

3.6.       Udostępnienie niezbędnych urządzeń technicznych (komputer, internet, telefon, ksero).

3.7.       Ułatwianie zdobywania informacji o wolnych miejscach pracy, kontaktów z innymi instytucjami świadczącymi usługi dla bezrobotnych.

3.8.       Umożliwienie korzystania z indywidualnych porad specjalistycznych związanych z poruszaniem się po rynku pracy.

3.9.       Działania o charakterze terapeutycznym i psychoedukacyjnym zmierzające do złagodzenia psychologicznych skutków przemocy domowej wśród jej doświadczających.

3.10.   Prowadzenie grup samopomocowych.

3.11.   Zachęcanie uczestników zajęć w Klubie Integracji Społecznej do tworzenia lokalnych form przedsiębiorczości społecznej np. spółdzielnie socjalne.

CEL IV. Pogłębienie współpracy z instytucjami i organizacjami zajmującymi się działaniami na rzecz osób bezrobotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Zadania:

4.1.       Współpraca na zasadzie umowy partnerskiej z Powiatowym Urzędem Pracy w celu realizacji wspólnych działań na rzecz osób bezrobotnych.

4.2.       Wypracowanie  płaszczyzny współpracy pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie, a organizacjami pozarządowymi działającymi na terenie  Konina.

4.3.       Podejmowanie przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wspólnych działań na rzecz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym z Komendą Miejską Policji, Sądem Rejonowym i Wojewódzkim Urzędem Pracy – Oddziałem Zamiejscowym w Koninie

4.4.       Nawiązanie współpracy z osobami chętnymi do wykonywania działań w Klubie Integracji Społecznej w ramach wolontariatu.

4.5.       Włączenie się w przepływ informacji pomiędzy instytucjami zajmującymi się pomocą dla osób bezrobotnych.

HARMONOGRAM REALIZACJI ZADAŃ

Zakładane rezultaty z  osiągniętych celów i realizowanych zadań:

1.    Diagnoza  środowiska osób bezrobotnych.

2.    Współpraca pomiędzy instytucjami samorządowymi i organizacjami pozarządowymi w zakresie pomocy osobom bezrobotnym.

3.    Złagodzenie psychologicznych skutków bezrobocia i towarzyszących im problemów, między innymi przemocy domowej

4.    Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, stworzenie warunków do wychodzenia z bezrobocia.

5.    Zmotywowanie do aktywnego poszukiwania pracy poprzez budowanie pozytywnego myślenia, zwiększenia motywacji, wzmacnianie wiary we własne siły, pozytywnej samooceny, przełamanie stereotypów, poznanie własnych predyspozycji i mocnych stron, poznanie technik radzenia sobie ze stresem.

6.    Zwiększenie możliwości uzyskania zatrudnienia.

7.    Umożliwienie podniesienia własnej atrakcyjności na rynku pracy.

8.    Włączenie osób bezrobotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym w różne formy aktywizacji społecznej i zawodowej, w tym przygotowanie do tworzenia lokalnych form przedsiębiorczości społecznej.

Sposób monitorowania realizacji zadań:

Monitorowanie realizacji zadań odbywać się będzie poprzez:

1.    Coroczną sprawozdawczość z wykonania zadań oraz ich analizę.

2.    Opracowanie programów  rozwiązywania problemów społecznych  i wdrażanie ich w życie

3.    Udział w konkursach organizowanych przez różne podmioty o tematyce związanej z celami strategicznymi i wyznaczonymi zadaniami, w celu generowania środków finansowych na ich realizację.

Osoby biorące udział w opracowywaniu:

• Pani Magdalena Zbyszewska - Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie
• Pani Katarzyna Grabowska - Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie
• Pani Katarzyna  Klimek - Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie
• Pani Lila Kubicka - Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie

 Opracowano pod kierunkiem:

• Dyrektora Józefa Mazurkiewicza
• Zastępcy Dyrektora Anny Kwaśniewskiej

Dodaj do: